Żydzi w źródle archiwalnym

4 lipca 2025

Prezentowana wystawa nawiązuje do wielowiekowej historii Żydów na terenie naszego kraju sięgającej X w. Wówczas osiedlali się oni m.in. w Polsce. W XII w. na mocy statutu kaliskiego nadano im przywileje i autonomię na ziemiach polskich. Przez stulecia Polacy i nasi sąsiedzi Żydzi wspólnie radzili sobie w czasach zaborów, wojen i pokoju. Przez ponad wiek Polska znajdowała się w niewoli i po Wielkiej Wojnie w na gruzach zrujnowanego okupacją zaborczą państwa powstawał nowy ład, nowe struktury administracyjne, nowe relacje społeczne w Niepodległej. Państwo było wielonarodowościowe i wielokulturowe, w którym mieszkali we wsiach, miastach i miasteczkach m.in. Polacy i Żydzi. Dobrze zachowane dokumenty z działalności urzędów z okresu I wojny światowej i dwudziestolecia międzywojennego w zasobie naszego archiwum pozwalają na prezentację życia społeczności żydowskiej po 1918 r. i te stanowią najliczniejszą część wystawy.

Na wystawie znalazło się kilka pamiątek po okresie I wojny światowej z niewielu zachowanych materiałów archiwalnych wizualnych tego okresu, by przejść do 1919 r. i dokumentów paszportowych z fotografiami Żydów udających się na emigrację.

W byłym województwie kieleckim trudny był 1936 r. Obfitował w liczne spory i zajścia ze społecznością żydowską. Przez to miał wpływ na tworzenie przez Żydów własnej samoobrony. Na wystawie zamieściliśmy dokumenty dotyczące organizacji „Zelbszuc” w Miechowie.

W części końcowej zaakcentowano także sferę życia społeczności żydowskiej związaną z kultem religijnym, działalnością społeczną prowadzoną na terenie województwa na przykładzie wybranych dokumentów.

Przygotowali:

Łukasz Guldon, Paulina Kaleta

Galeria zdjęć

Zdjęcie Ejzyka Śliwińskiego mieszkańca Działoszyc, 1915 r., APK, CK Komenda w Pińczowie, sygn. 202
Informacje z odwrotnej strony zdjęcia
Paszport Abrahama Majtka mieszkańca Działoszyc, 1915 r., APK, CK Komenda w Pińczowie, sygn. 202
Zdjęcie Noecha Szkólnika, 1915 r., APK, CK Komenda w Pińczowie, sygn. 202
Informacje z odwrotnej strony zdjęcia
Żydzi na jednym w podwórek w Częstochowie, 1915, Zbiór porucznika Stanisława Lisowskiego żołnierza Brygady Świętokrzyskiej Narodowych Sił Zbrojnych, prezesa Okręgu Kieleckiego Związku Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych, sygn. 59
Jarmark w Jędrzejowie. Zbiory Państwowego Muzeum Im. Przypkowskich w Jędrzejowie, 1916 r., APK, Muzeum Historii Kielc, sygn. 661
Formularz paszportowy, Komisarz Ludowy w Kielcach, 1919 r., sygn. 52
Formularz paszportowy, Komisarz Ludowy w Kielcach, 1919 r., sygn. 52
Formularz paszportowy, Komisarz Ludowy w Kielcach, 1919 r., sygn. 52
Formularz paszportowy, Komisarz Ludowy w Kielcach, 1919 r., sygn. 52
Formularz paszportowy, Komisarz Ludowy w Kielcach, 1919 r., sygn. 52
Organizacja samoobrony żydowskiej „Zelbszuc” w Miechowie, dokumenty i meldunki obrazujące przebieg sprawy, Urząd Wojewódzki Kielecki I, 1936 r.
Organizacja samoobrony żydowskiej „Zelbszuc” w Miechowie, dokumenty i meldunki obrazujące przebieg sprawy, Urząd Wojewódzki Kielecki I, 1936 r.
Organizacja samoobrony żydowskiej „Zelbszuc” w Miechowie, dokumenty i meldunki obrazujące przebieg sprawy, Urząd Wojewódzki Kielecki I, 1936 r.
Organizacja samoobrony żydowskiej „Zelbszuc” w Miechowie, dokumenty i meldunki obrazujące przebieg sprawy, Urząd Wojewódzki Kielecki I, 1936 r.
Organizacja samoobrony żydowskiej „Zelbszuc” w Miechowie, dokumenty i meldunki obrazujące przebieg sprawy, Urząd Wojewódzki Kielecki I, 1936 r.
Organizacja samoobrony żydowskiej „Zelbszuc” w Miechowie, dokumenty i meldunki obrazujące przebieg sprawy, Urząd Wojewódzki Kielecki I, 1936 r.
Organizacja samoobrony żydowskiej „Zelbszuc” w Miechowie, dokumenty i meldunki obrazujące przebieg sprawy, Urząd Wojewódzki Kielecki I, 1936 r.
Pismo w sprawie poparcia kandydata na wybory Rabina w Proszowicach od Rabina w Bukowsku, Urząd Wojewódzki Kielecki I, 1937 r., sygn. 3378
Projekt budowlany domu modlitwy w Sosnowcu przy ul. Floriańskiej, Urząd Wojewódzki Kielecki I, 1928 r., sygn. 18284
Projekt budowlany domu modlitwy w Sosnowcu przy ul. Floriańskiej, elewacja, Urząd Wojewódzki Kielecki I, 1928 r., sygn. 18284
Plan bożnicy w Staszowie przy ul. Bóżniczej, Urząd Wojewódzki Kielecki I, 1937 r., sygn. 18557
Plan bożnicy w Staszowie przy ul. Bóżniczej, Urząd Wojewódzki Kielecki I, 1937 r., sygn. 18557
Dowód osobisty Moszka Handelsmana przystępującego do egzaminu czeladniczego w zawodzie fryzjerskim, Izba Rzemieślnicza w Kielcach, 1935 r., sygn. 17352
Dowód osobisty Moszka Handelsmana przystępującego do egzaminu czeladniczego w zawodzie fryzjerskim, Izba Rzemieślnicza w Kielcach, 1935 r., sygn. 17352
Akta firmy: Spółdzielnia Rzemieślników Żydowskich w Kielcach, 1928 r., Sąd Okręgowy w Kielcach, sygn. 9068
Akta firmy: Spółdzielnia Rzemieślników Żydowskich w Kielcach, 1928 r., Sąd Okręgowy w Kielcach, sygn. 9068
Akta firmy: Spółdzielnia Rzemieślników Żydowskich w Kielcach, 1928 r., Sąd Okręgowy w Kielcach, sygn. 9068
Akta firmy: Spółdzielnia Rzemieślników Żydowskich w Kielcach, 1928 r., Sąd Okręgowy w Kielcach, sygn. 9068

Metryczka
Wytworzono:	2025-07-04 12:08	przez:
Opublikowano:	2025-07-04 12:23	przez: AK
Zmodyfikowano:	2025-07-04 12:22	przez: AK
Podmiot udostępniający:	Archiwum Państwowe w Kielcach
Odwiedziny:	2407

[2025-07-04 12:22:29]AKm
[2025-07-04 12:02:08]AKn

Archiwum Państwowe w Kielcach - Żydzi w źródle archiwalnym

Materiały archiwalne AP Kielce dostępne online

Serwis Służby Cywilnej